سيد صادق سجادى

454

تاريخ برمكيان ( فارسى )

توضيحاتى دربارهء اشخاص نام و نشان بعضى از كسانى كه در اخبار برمكيان از آنها ياد شده ، با همان ضبط و صورتى كه در اين كتاب آمده به اين قرار است : 1 - ابراهيم بن مهدى ، ابو اسحق ( 162 - 224 ق ) ، فرزند مهدى عباسى از زنى ديلمى به نام شكله زاده شد و به همين سبب ابراهيم را ابن شكله نيز خوانده‌اند . او مردى شاعر و رامشگر ، و از نديمان امين بود . وقتى مأمون در خراسان امام رضا ( ع ) را وليعهد كرد و عباسيان در بغداد شوريدند ، ابراهيم بن مهدى را به خلافت برداشتند . او يك سال و چند ماه خلافت كرد و چون مأمون وارد بغداد شد ( 203 ق ) ابراهيم گريخت و مدتها پنهان بود تا مأمون او را بخشيد و اموالش باز پس داد . ابراهيم بن مهدى را به سبب سياه‌چردگى و تنومندى ، تنيّن ( اژدها ) لقب داده بودند . كتابهايى در موسيقى و ادب و عطريات به او منسوب است . در موسيقى مردى صاحب سبك و چيره‌دست بود « 1 » . 2 - ابو مطيع بلخى ، حكم بن عبد اللّه بن سلام ( متوفاى 183 يا 199 ق در بلخ ) . از فقيهان و قاضيان و محدثان عصر برمكيان ، و از شاگردان ابو حنيفه بود و نزد سفيان ثورى و مالك بن انس نيز تلمّذ كرد . در كلام پيرو مرجئه بود . كتاب فقه الاكبر ابو حنيفه را او گردآورى كرد . شانزده سال منصب قضاى بلخ داشت « 2 » . 3 - ابو نصر احمد بن عمر بن عبد اللّه اصفهانى . از او اطلاع چندانى در دست نيست . از دانشمندان و محدثان و فقيهان بود . در طلب حديث سفرهاى بسيار كرد و بسيار نوشت « 3 » . 4 - ابو يوسف قاضى ، يعقوب بن ابراهيم ( 113 - 182 ق ) ، نوادهء سعد بن حتبة الانصارى

--> ( 1 ) . ابن النديم ، 168 ؛ يعقوبى ، 2 / 450 ؛ ؟ ؟ ؟ 1 / 212 ، ابن خلكان ، 1 / 385 ، ابو الفرج ، 9 / 60 . ( 2 ) . خطيب ، 8 / 223 ؛ دارقطنى ، الضعفا . . . ، 182 . ( 3 ) . ابن جوزى ، 10 / 305 .